• nl
  • en
beeldband

NCDD-symposium: “NCDD mag best wat feller worden” (#hvog)

26 januari 2012 Gepubliceerd door 2 Commentaren
door Inge Angevaare – Bij het NCDD-symposium van afgelopen dinsdag was ik zo zeer betrokken (op allerlei manieren) dat een min of meer objectief verslag er niet in zit. Maar niet bloggen over dit evenement is natuurlijk geen optie, dus:
NCDD Symposium Bouw een huis voor ons digitaal geheugen

Foto: KB Optische Technieken, Jos Uljee

De opkomst was indrukwekkend. Meer dan 160 aanmeldingen, zo’n 140 echte bezoekers – dat betekent dat het onderwerp leeft. In gesprekken ontdekte ik wel dat de verwachtingen heel verschillend waren. Nog altijd komen er mensen naar deze bijeenkomsten die hopen dat de NCDD een kant-en-klare oplossing heeft liggen, en als wij dan zeggen dat wij die niet hebben, sterker nog, dat die er domweg niet zijn, dan zijn ze teleurgesteld.  Begrijpelijk natuurlijk. We moeten met zijn allen nog steeds wennen aan een digitale wereld die zo snel verandert dat je – als publieke organisatie met beperkte middelen – altijd het gevoel houdt dat je achter de feiten aan blijft hollen. Toch is dat zo en blijft dat zo.

Inge Angevaare

Foto KB Optische Technieken, Jos Uljee

“Het “Huis voor ons digitaal geheugen” moet je niet te letterlijk nemen. Zelf denk ik eerder aan het grote trappenhuis uit Hogwarts (Harry Potter); zwevende trappen die bewegen en steeds nieuwe verbindingen maken; schilderijen die leven en meepraten, een soort crowd-sourcing avant-la-lettre. Alleen hebben wij geen toverstokjes.” (IA)

In de discussies viel me op dat met name de kleine instellingen vragen om regels, om vastigheid. “Vertel ons nu maar gewoon wat we moeten doen.” En: “De NCDD mag best wat feller worden, wat meer regels opleggen.” Bij degenen die die regels zouden moeten opleggen, zeg maar de grote instellingen die al flink gevorderd zijn met duurzame toegankelijkheid, bespeur ik terughoudendheid om adviezen te geven, omdat ze zelf nog niet weten wat die adviezen op de lange termijn waard zijn. Dit is een nieuw vak en er zijn nog veel onzekerheden. De technologie zet ons iedere dag voor nieuwe uitdagingen, en de IT-wereld kan nauwelijks langer dan vijf jaar vooruitdenken. Dat maakt de ervaren instellingen voorzichtig, omdat ze geen fouten willen maken, geen claims aan hun broek willen als iets niet blijkt te werken. Dat is ook begrijpelijk.

Dagvoorzitter Karin van der Heiden en NCDD-voorzitter Bas Savenije over het onderling uitwisselen van back-ups tussen KB en Beeld en Geluid. "Dat zouden meer instellingen moeten doen."

Tijdens een parallelsessie van de werkgroep Opslag gooide Martin Berendse van het Nationaal Archief een stevige knuppel in het hoenderhok. “Wie van ons kan nu zeggen dat hij zijn IT-beheer helemaal op orde heeft?” Van de vijftig paar handen gingen er twee omhoog …

Parallelsessie opslag: "Misschien moet NCDD een soort opslagmakelaar worden, tussen wie ruimte overheeft en wie ruimte nodig heeft."

Dit alles was misschien niet prettig, maar wel nuttig. Het is heel belangrijk dat we allemaal begrijpen in wat voor wereld we zijn beland, zodat we onze verwachtingen bijstellen en wennen aan het feit dat er domweg geen garanties zijn.

Zonder garanties kun je ook aan de slag

Als we met zijn allen geaccepteerd hebben dat we aan het pionieren zijn en dat er nog geen garanties zijn, dan kunnen we eindelijk echt aan het werk.

De werkgroep Preservation buigt zich over prangende vragen uit het publiek. Vlnr Mette van Essen (NA), Jeanine Tieleman (DEN), Barbara Sierman (KB) en Robert Gillesse (DEN).

Barbara Sierman van de KB deed een praktische suggestie: misschien hebben we nog geen “best practices”, maar we kunnen wel laten zien wat we doen en waarom we dat doen. Zet een paar van die aanpakken naast elkaar en je hebt een wereld aan informatie voor instellingen die keuzes moeten maken. Want het is natuurlijk ook niet zo dat we niets weten. Kom nou, we weten best al veel; Nederland blaast een behoorlijke partij mee in de internationale context.

Het feit dat er maar twee handen omhoog gingen na de vraag van Martin Berendse werd ook wel weer genuanceerd tijdens de koffiepauze. “Alles op orde?, nee, dat durven we niet te zeggen, maar we zijn al wel een eind op weg.”

Tijdens de discussie: werkgroepvoorzitters Jeffrey van der Hoeven (links, Opslag) en Giovanna Fossati (Preservation)

Ik kijk altijd graag naar duurzame toegankelijkheid als een kwestie van risico’s managen. En dan kan iedere stap, hoe basaal ook, de risico’s die je collecties lopen weer een stuk beperken, een merkbare bijdrage leveren. Soms kan die bijdrage zelfs bestaan uit het accepteren van bepaalde risico’s omdat je hebt besloten dat een bepaalde collectie niet zo belangrijk is voor je organisatie, of omdat je in geval van nood een document opnieuw zou kunnen digitaliseren. Als je zoiets gericht besluit, dan hoef je daar tenminste niet meer over wakker te liggen en hou je energie en middelen over om de echte risico’s te lijf te gaan.

foto KB Optische Technieken, Jos Uljee

Sleutelfunctie: kennis

Bij het managen van risico’s is er een sleutelrol voor kennis. Kennis over wat er mogelijk is en wat niet, kennis over hoe de taken verdeeld zijn, kennis over hoe je beleid ten aanzien van digitaal materiaal op kunt bouwen, welke keuzes je daarbij kunt en moet maken, kennis over welke aanbieders er zijn en wat ze aanbieden. Als je dat in huis hebt, ben je al een flink eind op weg. Maar die kennis is gefragmenteerd en lastig te vinden. Daarom liep ik al een hele tijd rond met ideeën voor een NCDD kenniscentrum. Niet om overnieuw te doen wat elders al is verzameld, maar om het bij elkaar te brengen, verbindingen te leggen.

Foto KB Optische Technieken, Jos Uljee

Maar je aarzelt wel even als je zoiets op je neemt. Een kenniscentrum lanceren is geen kunst, maar het onderhoud kost heel veel energie. En hoe bouw je het zo op dat mensen er echt iets aan hebben? Ik kon het toch niet laten. In de kerstvakantie heb ik samen met Bert Bulder, mijn webmaster, met heel goedkope technische middelen een structuur opgezet. Dit project was eigenlijk nog lang niet rijp om te presenteren. De werkgroepen hadden alleen nog een paar screenshots gezien en het bestuur van de NCDD had nog helemaal niets gezien. Maar omdat er dinsdag zoveel vraag was naar kennis en verbinding, heb ik besloten het prototype aan de zaal te laten zien. En er werd heel enthousiast gereageerd, hoe onaf het werk ook is. Petra Links van NIOD twitterde: “Het wordt toch steeds concreter: online kennisbank, makelaarsbank voor storage, do’s and don’ts, #joepie!”.

Nadat ik de demoversie had laten zien zei dagvoorzitter Karin van der Heiden per ongeluk dat de site vanaf woensdag live zou zijn. Toen moest ik ingrijpen en vertellen dat het nog een demoversie was. Maar de zaal nam daar geen genoegen mee. “Niet wachten tot alles af is!” was de stemming in de zaal, gewoon live zetten. Ter plekke gingen de aanwezige bestuursleden om. “Zet maar live.” Mooi was dat – en echt, dit was allemaal niet gepland. Dit is toch het resultaat van de creatieve energie die ontstaat als je een groep mensen die allemaal eigenlijk hetzelfde willen in een ruimte zet.

Het couveusekindje heeft nog veel zorg nodig

We hebben nu dus een online kenniscentrum, maar het is nog wel een couveusekindje, de geboortekaartjes laat ik nog even in de kast. Het grote voordeel van de structuur is dat iedereen (ja, ook jij en u!) mee kan bouwen aan de informatie. Iedere pagina heeft een reactieveld. En ik hoop zo dat jullie dat gaan doen, je kennis delen. Mij op mijn vingers tikken als ik iets schrijf dat niet deugt. Wees ook niet bevreesd om verschillende invalshoeken te laten zien, zoals Barbara suggereerde. Niet opleggen, wel laten zien dat er verschillende meningen zijn. Bijvoorbeeld: het LOCKSS netwerk kiest ervoor om de bits op te slaan, maar niets te migreren naar standaarden [met uitleg waarom en bronnen]; de KB en bijvoorbeeld het Nationaal Archief van Denemarken zijn een andere mening toegedaan [met uitleg waarom en bronnen].

Ook heel belangrijk: probeer vooral links aan te dragen naar relevante informatie elders. We gaan hier niet het wiel opnieuw uitvinden, we gaan bestaande wielen zo veel mogelijk verbinden.

Infrastructuur a la NCDD: beleid, opslag, software, richtlijnen, geld, kennis, en mensen, mensen, mensen

De tussenstand van de infrastructuur

De NCDD bouwt aan een infrastructuur (kennis, mensen, faciliteiten, diensten, geld) voor de publieke sector en het symposium liet de tussentijdse resultaten zien van twee werkgroepen, opslag en duurzaam beheer/preservation (zie powerpointdia’s hier). De parallelsessies hebben de NCDD een schat aan informatie opgeleverd over hoe we bepaalde zaken moeten bijsturen. De taakafbakening tussen opslag enerzijds en duurzaam beheer/preservation lijkt nog niet goed genoeg te zijn. Daar gaan we in het bestuur over praten. Ik bespeurde ook een flinke behoefte onder vooral kleine instellingen aan kant-en-klare oplossingen die ze met weinig menskracht kunnen implementeren. De werkgroep Preservation sprak van “hulp bij implementatie”, maar misschien moet dat veel verder gaan, moeten het kant-en-klare diensten zijn, in IT-termen digital reservation as a service (DPaS?). Beeld en Geluid heeft zo’n aanpak enkele jaren geleden gepionierd met ProArchive. Toen is het niet helemaal gelukt om dat levensvatbaar te maken. Maar ik denk dat de richting wel klopte. Ook dat gaan we bespreken.

Ik heb dinsdag ten slotte contact gelegd met een kleine instelling die misschien als proefkonijn gaat fungeren. Om het allemaal heel concreet en praktisch te maken en de werkgroepen de verleiden tot uitvoerbare oplossingen. We zijn nog in overleg, dus ik noem nog even geen namen, maar het zou een geweldig project kunnen worden waar we allemaal van kunnen leren.

Kortom: met het laatste plaatje uit mijn eigen presentatie afgelopen dinsdag: Werk aan de winkel!

Voor wie de WOB-discussie tussen Ingmar Koch en de KB heeft gevolgd: Ingmar en Bas Savenije raakten geanimeerd in gesprek tijdens de NCDD-dag.

De presentaties van de dag staan hier.

Andere blogs over deze dag en/of de nationale infrastructuur:

Tweets: #hvog.

Gecategoriseerd in :Geen categorie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *



Translate »
Top
Netwerk Digitaal Erfgoed