• nl
  • en
beeldband

Voor altijd vindbaar? Verslag van een hands-on workshop Persistent Identifiers

26 april 2017 Gepubliceerd door Laat uw gedicht achter

In de tweede Week van het Digitaal Erfgoed (7 – 14 april 2017) was er uiteraard ook ruimte voor een workshop over Persistent Identifiers: een oplossing voor linkrot op het internet. Linkrot vormt een bedreiging voor de vindbaarheid van digitale collecties. Marcel Ras, programmamanager bij de NCDD en coördinator bij het Netwerk Digitaal Erfgoed, doet verslag van een boeiende bijeenkomst.

Erfgoed heeft een groot bereik als het eenmaal online vindbaar is, maar is het dan ook meteen voor altijd vindbaar? Deze vraag stond centraal tijdens de volgeboekte workshop over persistent identifiers op 10 april bij het Gelders Archief in Arnhem. De workshop is een initiatief van het Netwerk Digitaal Erfgoed, de NCDD en de sectie Informatisering van de Nederlandse Museumvereniging (SIMIN) en presenteert de resultaten van het project Persistent Identifiers dat onder leiding van het Nationaal Archief wordt uitgevoerd door partners in het Netwerk Digitaal Erfgoed. Het project werkt aan een generieke dienstverlening voor het toekennen van persistent identifiers, zodat ook de kleinere instellingen ervoor kunnen zorgen dat hun digitale objecten vindbaar zijn en blijven.

Wat is een persistent identifier?

Wat is een persistent identifier?

Netwerk Digitaal Erfgoed

Marcel Ras (Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid en Netwerk Digitaal Erfgoed) trapt af met een uitleg over de context van het project Persistent Identifiers. Het project maakt deel uit van het werkpakket Digitaal Erfgoed Houdbaar van het Netwerk Digitaal Erfgoed: een serie projecten gericht op het duurzaam toegankelijk houden van digitaal erfgoed. De NCDD coördineert deze projecten.

Wat zijn persistent identifiers?

Projectleider Remco van Veenendaal (Nationaal Archief) gaat met de 30 deelnemers vervolgens dieper in op persistent identifiers en het probleem van linkrot. Steeds meer bibliotheken, musea, erfgoedinstellingen en onderzoeksinstituten zorgen ervoor dat digitale objecten via hun internetsites duurzaam vindbaar zijn, ook als het webadres verandert. Zij doen dit door het toepassen van permanente links, ook wel persistent identifiers genoemd (PID’s). Dit is een technische oplossing die bestaat uit unieke en permanente identificatienummers die gegarandeerd blijven werken, ook als online content van plaats verandert – iets dat veelvuldig voorkomt en ertoe leidt dat online content niet meer te vinden is. Bekijk Remco’s presentatie op Slideshare en de drie korte Youtubefilmpjes over persistent identifiers:

  1. Wat zijn persistent identifiers?
  2. Kies de beste persistent identifier
  3. Implementatie van persistent identifiers

 

Digitale verbindingen naar erfgoedcollecties, screenshot uit de video ‘Wat zijn Persistent Identifiers?’

Keuzes, keuzes…

Er zijn veel PID-systemen (zie het overzicht van de NCDD (PDF)), maar welk systeem is het meest geschikt voor uw situatie? Remco introduceert de PID-wijzer bij de deelnemers. Deze online keuzehulp op de NCDD-website (een resultaat van het project Persistent Identifiers) helpt bij het leren en nadenken over belangrijke PID-onderwerpen en wijst de weg bij het opstarten van een PID-selectietraject.

Beginnen bij de bron: samenwerken met leveranciers

Wanneer u weet welke PID het beste past bij uw collectie en typen objecten, dan is implementatie de volgende stap. Om dit proces voor erfgoedinstellingen eenvoudiger te maken, hebben de Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid en het Netwerk Digitaal Erfgoed ervoor gekozen om samen op te trekken met de leveranciers van collectiebeheerssystemen en documentmanagementsystemen. Remco vertelt hoe de projectgroep met de leveranciers implementatietrajecten gestart is om de voorzieningen voor de toekenning van persistent identifiers (in eerste instantie Handles) rechtstreeks in te bouwen in de software van de betreffende systemen. Op die manier kunnen de erfgoedinstellingen er meteen gebruik van maken. De projectgroep werkt inmiddels samen met de meeste leveranciers in Nederland om de PID’s te implementeren. De leveranciers zorgen er vervolgens voor dat de unieke identificatiecodes gekoppeld worden aan een nationale resolver die wordt beheerd door SURFsara. Op die manier zijn en blijven de digitale objecten duurzaam toegankelijk. Een unieke samenwerking dus – tussen erfgoedinstellingen, leveranciers, SURFsara en het Netwerk Digitaal Erfgoed.

Samenwerking in PID-project

Samenwerking in PID-project

Eens een DOI, altijd een DOI

Daarna neemt Madeleine de Smaele (Technische Universiteit Delft) de aanwezigen mee in het verhaal van de DOI’s, een type persistent identifiers dat is gebaseerd op de Handle-techniek. DOI staat voor Digital Object Identifier. Een DOI heeft de vorm van een alfanumerieke code. Deze wordt nooit gewijzigd en ook nooit verwijderd. Aan iedere DOI zijn metadata gekoppeld met gegevens over het digitale object in kwestie, gebaseerd op de Dublin Core-standaard.

DataCite is een internationale organisatie, opgericht in 2009, die zich erop toelegt het publiceren van (wetenschappelijke) data met behulp van DOI’s te stimuleren zodat deze ook als waardevolle onderzoeksoutput wordt (h)erkend. De TU Delft is een van de grondleggers van DataCite en functioneert ook als regionaal kantoor. Binnen het DOI-systeem zijn namelijk zogenaamde (regionale) registration agencies actief, die zorgen voor het registreren van de unieke identificatiecodes en het onderhouden van de bijbehorende database. Nederlandse collectiebeherende instellingen kunnen daarvoor dus bij de TU Delft terecht. Als zij lid worden van DataCite kunnen zij vervolgens als publishing agent zelf de identificatiecodes maken en aanbieden. Bekijk Madeleines presentatie op Slideshare.
Meer informatie over DataCite DOI is te vinden op de website van de TU Delft.

Een voorbeeld van een DOI uit de presentatie van Madeleine de Smaele.

Een voorbeeld van een DOI uit de presentatie van Madeleine de Smaele.

Onder de motorkap van het Handle-systeem

Na de presentaties volgt het ‘hands-on’-gedeelte van de workshop om de PID’s en de techniek erachter wat meer tot leven te brengen. Want hoe werkt het toekennen van PID’s nu eigenlijk? Christine Staiger van SURFsara laat de deelnemers ‘live’ zien wat er onder de motorkap van het Handle-systeem gebeurt wanneer er een unieke identificatiecode wordt aangemaakt. Bekijk de presentatie van Christine op Slideshare.

Steeds als Christine enkele regels Python-code uitvoert, zien de deelnemers op hun laptop, tablet of smartphone meteen welk resultaat dat oplevert. Vervolgens onderzoeken de deelnemers samen in hoeverre de verschillende oplossingen voor PID’s interoperabel zijn. Data moet immers FAIR zijn: Findable, Accessible, Interoperable en Reusable. Persistent identifiers van DataCite DOI en het Handle-systeem zijn interoperabel, omdat ze op de Handle-technologie gebaseerd zijn. Een persistent identifier in de vorm van een URN:NBN kan echter niet worden gevonden via de Handle-resolver, en vice versa. Daar moeten we dus nog iets op vinden!

Tot slot

Hiermee sloten we een geslaagde bijeenkomst af. Later dit jaar volgen meer activiteiten vanuit het project Persistent Identifiers. Houd daarvoor deze website en de nieuwsbrief Digitale Duurzaamheid in de gaten. Heeft u specifieke vragen over persistent identifiers of wensen voor vervolgbijeenkomsten? Laat het ons weten via info@www.netwerkdigitaalerfgoed.nl, we kijken graag samen naar de mogelijkheden.

 

Gecategoriseerd in :

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *



Translate »
Top
Netwerk Digitaal Erfgoed